Omówienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym (druk nr 2700) ->  zobacz

A: NOWELIZACJA USTAWY O PUBLICZNYM TRANSPORCIE ZBIOROWYM

• nowelizacja wprowadza nowe definicje gmin miejskich, miejsko-wiejskich i wiejskich,
• nowelizacja zmienia definicje gminnych, powiatowych i powiatowo-gminnych przewozów pasażerskich poprzez rozszerzenie zakresu terytorialnego takich przewozów o obszar sąsiedniej gminy lub sąsiedniego powiatu – lecz tylko wówczas. gdy siedziba gminy lub powiatu znajduje się poza ich obszarem (np. gdy siedziba powiatu ziemskiego znajduje się w powiecie grodzkim),
• nowelizacja wprowadza definicję „przejazdu na żądanie” (art. 4 ust. 1 pkt 23a ustawy oraz nowy rozdział 3a ustawy od art. 42a), który będzie realizowany samochodem osobowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu do 9 osób łącznie z kierowcą wyłącznie na terenie gmin wiejskich i miejsko wiejskich,
• nowelizacja umożliwi realizację wojewódzkich przewozów pasażerskich w transporcie drogowym do miejscowości położonych w innym województwie wraz z przewozem powrotnym, po uprzednim poinformowaniu województwa, przez którego obszar będzie przebiegać linia komunikacyjna, bez konieczności zawierania dodatkowych porozumień (zmiana art. 4 ust. 1 pkt 25 ustawy),
• nowelizacja wprowadza definicję „wykluczenia transportowego” (art. 4 ust. 1 pkt 25a): brak dostępności do minimalnych usług publicznego transportu zbiorowego, które zostały określone w art. 5a ustawy o ptz, albo brak możliwości skorzystania z transportu na żądanie,
• nowelizacja wprowadza minimalny zakres usług, nakładając na właściwych organizatorów obowiązek zapewnienia skomunikowania (art. 5a), pozostawiając organizatorom swobodę w kształtowaniu rozkładów jazdy: minimalny standard wojewódzki (pomiędzy miastem stanowiącym siedzibę wojewody lub sejmiku województwa a miejscowościami będącymi siedzibami władz powiatów), minimalny standard powiatowy (pomiędzy miejscowością stanowiącą siedzibę władz powiatu a miejscowościami będącymi siedzibami władz gmin) oraz standard gminny (zapewnienie możliwości dojazdu w granicach administracyjnych danej gminy do miejscowości, w których znajdują się obiekty użyteczności publicznej, z których mieszkańcy korzystają na co dzień w celu realizacji podstawowych potrzeb życiowych) – przy czym ustawa określi także minimalny poziom dostępności transportowej poprzez wskazanie liczby połączeń, jakie muszą zostać zapewnione w ramach standardów (w dni powszednie co najmniej cztery pary połączeń, w dni wolne od pracy – co najmniej dwie pary połączeń),
• Minimalne usługi publicznego transportu zbiorowego mogą być realizowane zarówno poprzez przewozy użyteczności publicznej, jak i poprzez włączenie do systemu istniejących przewozów wykonywanych na podstawie zezwoleń,
• gmina oraz powiat będą obowiązani do poinformowania marszałka województwa o wejściu w skład nowego związku jednostek samorządu terytorialnego lub dołączeniu do istniejącego związku, a także o wystąpieniu ze związku (art. 7 ust. 2a),
•  gmina będzie mogła, na podstawie porozumienia, przekazać powiatowi, w którego graniach się znajduje zadania z zakresu publicznego transportu zbiorowego (nowy art. 7 ust. 3a),
• związek powiatowo‑gminny lub związek powiatów będzie mógł na podstawie porozumienia przejąć od gminy lub powiatu niewchodzącego w jego skład część zadań z zakresu publicznego transportu zbiorowego (art. 7 ust. 3b),
• planowanie rozwoju transportu powinno uwzględniać rozwiązania ograniczające zjawisko wykluczenia transportowego (art. 8 pkt 1),
• nowelizacja nadaje marszałkowi województwa roli integratora przewozów. Zadaniem marszałka województwa będzie koordynowanie przewozów o charakterze użyteczności publicznej oraz sieci komunikacyjnych poszczególnych organizatorów, a także uwzględnianie funkcjonujących przewozów realizowanych komercyjnie (art. 8a),
• marszałek województwa będzie sporządzał i aktualizował „Schemat sieci komunikacyjnej w województwie”, który ma odzwierciedlać rzeczywisty układ połączeń funkcjonujących na obszarze województwa (zarówno w zakresie przewozów o charakterze użyteczności publicznej, jak i przewozów realizowanych komercyjnie) i identyfikować obszary zagrożone wykluczeniem transportowym, przy czym pierwszy Schemat ma być sporządzony do 15 listopada 2026 r. (art. 16 nowelizacji),
• schemat obejmuje obecne i planowane sieci komunikacyjne organizatorów, (w tym linie tworzone w celu przeciwdziałania wykluczeniu transportowemu), linie realizowane przez przewoźników komercyjnych oraz miejscowości objęte transportem na żądanie,
• po ogłoszeniu lub aktualizacji Schematu organizatorzy mają możliwość zgłoszenia uwag do wojewody,
• marszałek województwa powinien dążyć do zapewnienia funkcjonowania przewozów o charakterze użyteczności publicznej na obszarach położonych na granicach województw (art. 8a ust. 1 pkt 2) oraz dążyć do integracji różnych rodzajów transportu (art. 8a ust. 1 pkt 3),
• marszałek województwa będzie mógł zawierać z komercyjnymi przewoźnikami porozumienia dotyczące integracji sieci komunikacyjnej województwa (art. 8a ust. 1 pkt 4) mające na celu standaryzację funkcjonowania systemu przewozów na obszarze województwa (standardy dotyczące przystanków komunikacyjnych i dworców, zasad korzystania z infrastruktury przystankowej, funkcjonowania zintegrowanych węzłów przesiadkowych, systemu taryfowo-biletowego oraz systemu informacji pasażerskiej),
• Obowiązek sporządzania planów transportowych zostaje utrzymany dla gmin oraz związków międzygminnych organizujących komunikację miejską oraz powiatów, związków powiatowych, związków powiatowo-gminnych, a także dla związków metropolitalnych. Jednocześnie nowelizacja uchyla przepisy nakładające dotychczas taki obowiązek na gminy – chyba, że gmina miejska podjęła decyzję o organizacji komunikacji miejskiej albo powierzono jej zadanie organizacji komunikacji miejskiej na mocy porozumienia międzygminnego,
• plan transportowy ma określać miejscowości, które planuje się połączyć, a także obszary przewidziane do objęcia transportem na żądanie,
• plan transportowy województwa wskazuje połączenia komunikacyjne pomiędzy miejscowościami, a nie przebieg konkretnych linii i lokalizację przystanków (art. 12 ust. 1 pkt 1), a także określa metodykę oceny i prognozowania potrzeb przewozowych pasażerów (art. 12 ust. 1 pkt 1),
• plan transportowy ma wskazywać przewidywane źródła finansowania (bez szczegółowego określania ich struktury czy wielkości) i zawierać minimalne standardy częstotliwości przewozów (art. 12 ust. 1 pkt 6a),
• gminy miejskie będą zobowiązane do udostępnienia przewoźnikom komercyjnym określonej liczby przystanków komunikacyjnych i dworców (art. 15 ust. 1 pkt 6a), przy czym co najmniej jeden z musi być zlokalizowany w centrum miasta,
• nowelizacja określa nowe maksymalne stawki opłat za zatrzymanie się na przystanku i dworcu (art. 16 ust. 5a), przy czym organizator może zwolnić operatora z tych opłat,
• nowelizacja skraca obowiązek publikacji ogłoszenia o zamiarze z sześciu miesięcy do trzech miesięcy, gdy umowa ma dotyczyć świadczenia usług w wymiarze mniejszym niż 50 000 kilometrów rocznie (art. 23 ust. 1),
• w zakresie ogłoszeń o zamiarze nowelizacja daje możliwość określenia obszarów, na których potencjalnie mogą być wykonywane przewozy, zamiast określania konkretnych linii komunikacyjnych albo sieci komunikacyjnej,
• nowelizacja zobowiązuje operatorów i przewoźników do sporządzenia, udostępnienia i aktualizacji rozkładów jazdy w standardzie cyfrowej wymiany informacji z wykorzystaniem normy NeTEx lub innego formatu pod warunkiem kompatybilności i interoperacyjności z normą NeTEX,
• informacje o rozkładach jazdy będą zamieszczane na stronie internetowej operatora i przewoźnika, (jeżeli ją posiada) i marszałka województwa,

B: NOWELIZACJA PRAWA PRZEWOZOWEGO

• kontrolerzy biletów będą chronieni tak jak funkcjonariusze publiczni (nowy ust. 9 w art. 33a),
• nowelizacja daje Zgromadzeniu związku metropolitalnego prawo do wydawania przepisów porządkowych i przepisów dotyczących ustanawiania opłat dodatkowych (art. 15 ust. 6 i art. 34a ust. 2),

C: NOWELIZACJA USTAWY O TRANSPORCIE DROGOWYM

• organy udzielające zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym w zakresie regularnego przewozu osób w celu wydania lub zmiany zezwolenia na liniach do 100 km nie będą musiały dokonywać analizy sytuacji rynkowej (art. 22a ust. 3),
• Inspekcja Transportu Drogowego będzie miała prawo kontrolować używany w autobusie lokalizator, dane gromadzone przez to urządzenie i wykonywanie obowiązku ich przechowywania (nowy art. 55 ust. 1 pkt 3c),
• Wojewódzki inspektor transportu drogowego będzie nadzorować wydawanie licencji i zezwoleń oraz wydawanie zaświadczeń na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego, w tym w szczególności na linię komunikacyjną objętą dopłatą ze środków Funduszu przeciwdziałania wykluczeniu transportowemu,

D: NOWELIZACJA USTAWY O FUNDUSZU ROZWOJU PRZEWOZÓW AUTOBUSOWYCH

• Fundusz będzie się nazywał „Fundusz przeciwdziałania wykluczeniu transportowemu”,
• w słowniczku do ustawy w art. 2 ust. 1 dodano nowe definicje: lokalizatora (pkt 2b), przejazdu na żądanie (pkt 5a), wykluczenia transportowego (pkt 9), kwoty deficytu pojedynczego przejazdu na żądanie (pkt2a), 
• beneficjentem będzie mógł być związek metropolitalny,
• dopłatą z Funduszu będą mogły być objęte przewozy na żądanie,
• dopłacie z Funduszu będą podlegały wyłącznie linie komunikacyjne, części takich linii i przejazd na żądanie realizowane w ramach przewozów o charakterze użyteczności publicznej, które zostały wskazane w Schemacie sieci komunikacyjnej w województwie:
• przebiegająca przez miasto liczące nie więcej niż 50 000 mieszkańców część linii komunikacyjnej w komunikacji miejskiej, na której przewozy są realizowane także poza granicami administracyjnymi tego miasta, 
• linia przebiegająca wyłącznie poza granicami administracyjnymi miasta,
• linia przebiegająca w granicach i poza granicami administracyjnymi „małego” miasta liczącego 100 000 mieszkańców lub mniej,
• część linii przebiegająca poza „dużym” miastem liczącym więcej niż 100 000 mieszkańców, 
• części linii poza granicami administracyjnymi miasta w metropolitalnych przewozach pasażerskich, 
• nowelizacja umożliwia dopłatę z Funduszu na przewozy komunikacji miejskiej dla części linii komunikacyjnej, na której przewozy są realizowane poza granicami miasta liczącego do 50 tys. mieszkańców,
• nowelizacja zmniejsza do maksymalnie 40 %limit środków, które mogą zostać przeznaczone na umowy wieloletnie (art. 9a ust. 2),
• marszałek województwa będzie publikował w Biuletynie Informacji Publicznej informacje o kwocie środków Funduszu przyznanych dla województwa (art. 10 ust. 1 pkt 1) oraz informacje o kwocie środków, która może zostać przeznaczona w województwie na dopłatę do przejazdu na żądanie (art. 10 ust. 1 pkt 1a), a następnie marszałek województwa ogłosi nabór wniosków o objęcie dopłatą z Funduszu w danym roku budżetowym (art. 10a ust. 2a) i obejmie dopłatą, do wysokości dostępnych środków, wnioski organizatorów na linie komunikacyjne w przewozach o charakterze użyteczności publicznej określone w Schemacie sieci komunikacyjnej w województwie, przy czym w pierwszej kolejności dopłatę otrzyma powiat, związek powiatów, związek powiatowo-gminy lub województwo na linie komunikacyjne zapewniające minimalne usługi (art. 5a ustawy o publicznym transporcie zbiorowym), a w dalszej kolejności, kolejno, województwo, związek powiatowo-gminny, związek powiatów, powiat, związek międzygminny i gmina.
• wnioski organizatorów, zgodnie z zasadą wynikającą z art. 10a ust. 2c ustawy o Funduszu, będą rozpatrywane według kolejności danych grup organizatorów określonych w art. 10a ust. 2b,
• województwo jako organizator i beneficjent Funduszu zawrze z wojewodą umowę o dopłatę,
• umowy o dopłatę na linie komunikacyjne zapewniające minimalne usługi publicznego transportu zbiorowego będą zawierane na okres nie dłuższy niż 5 lat, a umowy o dopłatę na pozostałe linie będą zawierane na rok budżetowy,
• dopłata do przewozów na żądanie będzie udzielana w kwocie nie wyższej niż 1,15 zł do kilometra do nie więcej niż 20 przejazdów na żądanie w czasie miesiąca,
• nowelizacja określa minimalne standardy jakości taboru w zakresie wieku autobusów, którymi są realizowane przewozy na liniach objętych dopłatą z Funduszu (pojazdy nie starsze niż 20 lat),
• nowelizacja wprowadza obowiązek wyposażenia autobusów, którymi realizowane są przewozy objęte dopłatą z Funduszu, w lokalizator (art. 11g), najpóźniej w ciągu 12 miesięcy od dnia wejścia w życie nowelizacji (art. 21 nowelizacji),
• nowelizacja przekazuje marszałkom województw zadania z zakresu obsługi Funduszu (przy pozostawieniu wojewody jako organu obsługującego województwo jako organizatora, który może wnioskową o dopłatę z Funduszu),
• informacja o liniach, uzyskały dopłatę z Funduszu, będzie publikowana na stronach internetowych urzędów marszałkowskich.